Seminarium wydziałowe z udziałem prof. Matsa Erikssona
22 września o godz. 12:30 w sali D101 odbędzie się seminarium wydziałowe z udziałem Professora Matsa Erikssona z Uniwersytetu w Linköping, który wygłosi wykład pt. „The Thule Accident: A Story Transformed by Science”.
Wprowadzenie:
W 1968 roku bombowiec B-52 rozbił się w pobliżu Thule na Grenlandii, uwalniając około 6 kg plutonu. Wczesny monitoring środowiska zakładał jednorodne skażenie, jednak badania radiochemiczne ujawniły, że opad był skoncentrowany głównie w mikroskopijnych, silnie radioaktywnych „gorących cząstkach” (hot particles).
Seminarium wskaże, jak nowoczesna radiochemia zmieniła nasze rozumienie skażenia środowiska.
Zagadnienia:
- Odciski izotopowe (isotopic fingerprinting): wykorzystanie spektrometrii mas (SIMS) do śledzenia konkretnych komponentów broni jądrowej bez separacji chemicznej.
- Obrazowanie synchrotronowe 3D i specjacja: mapowanie wewnętrznego rozkładu Pu/U oraz potwierdzenie niskorozpuszczalnych stanów utlenienia +4 (PuO₂/UO₂).
- Korekta błędów próbkowania: zastosowanie statystyki rozkładu log-normalnego cząstek do rewizji szacunków skażenia osadów morskich – z ok. 1 TBq do nawet 9 TBq.
- Znaczenie globalne: wykorzystanie arktycznych cząstek jako naturalnych analogów do modeli rozpuszczania wypalonego paliwa jądrowego, kryminalistyki środowiskowej oraz zabezpieczeń MAEA (IAEA safeguards).
O prelegencie:
Associate Professor Mats Eriksson otrzymał doktorat z fizyki radiacyjnej na Uniwersytecie w Lund (Szwecja) w 2002 roku, a w 2011 roku uzyskał stopień docenta fizyki radiacyjnej na Uniwersytecie w Linköping. Pracował w Risø National Laboratory w Roskilde w Danii (1998–2003), w Institute for Transuranium Elements, EC-JRC, w Karlsruhe w Niemczech (2003–2005), w Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (IAEA-EL) w Monako (2005–2012) oraz w Szwedzkim Urzędzie ds. Bezpieczeństwa Radiacyjnego (Strålsäkerhetsmyndigheten) w Sztokholmie (2012–2020). Obecnie pracuje na Uniwersytecie w Linköping, gdzie kieruje grupą badawczą zajmującą się radioaktywnością środowiskową.
Prof. Eriksson pełni również funkcję przewodniczącego Krajowego Komitetu ds. Badań nad Ochroną Radiologiczną przy Royal Swedish Academy of Sciences (Kungliga Vetenskapsakademien).
Jego zainteresowania badawcze koncentrują się na radioaktywności środowiskowej oraz metodach radioanalitycznych. Szczególnym obszarem zainteresowań jest skażone środowisko morskie po wypadkach związanych z bronią jądrową oraz cząstkami radioaktywnymi, a także badanie zachowania pierwiastków aktynowców w warunkach naturalnych. W badaniach tych stosowana jest szeroka gama technik analitycznych, w tym klasyczne metody radiometryczne (spektrometria gamma i alfa), techniki spektrometrii mas (ICP-MS, AMS, SIMS) oraz techniki wykorzystujące promieniowanie synchrotronowe (µ-XRF, µ-XANES) do określania fizycznych i chemicznych właściwości skażenia.
Prof. Mats Eriksson przebywa na Wydziale Chemii Uniwersytetu Gdańskiego w ramach programu „Profesorowie wizytujący UG”, realizowanego w ramach Inicjatywy Doskonałości „Uczelnia Badawcza w Uniwersytecie Gdańskim”. Program ma na celu umiędzynarodowienie badań naukowych oraz zajęć dydaktycznych prowadzonych na Uniwersytecie Gdańskim, a także tworzenie podstaw do dalszej współpracy, obejmującej m.in. wspólne publikacje, badania, wymianę akademicką, doskonalenie umiejętności językowych oraz rozwijanie form i metod kształcenia studentów.
